Cyanide là gì

  -  
Tác giả: cỗ Y tếChuyên ngành: Hồi sức cấp cho cứuNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2015Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền tầm nã cập: xã hội

NGỘ ĐỘC CYANUA

ĐẠI CƯƠNG

Cyanua là loại hóa chất cực độc, được hấp thu cấp tốc vào cơ thể, ức chế rất nhanh và bạo dạn hô hấp tế bào (cytocrom oxidase). Những triệu hội chứng ngộ độc mở ra nhanh, rầm rộ, nặng nề nề. Tử vong nhanh lẹ thường do suy hô hấp, teo giật với ức chế thở tế bào.

Bạn đang xem: Cyanide là gì

Để cứu vớt sống bệnh dịch nhân yên cầu xử trí kịp thời, tích cực, sệt biệt cung cấp hô hấp và cần phải có thuốc giải độc.

Các nguồn đựng cyanide từ thực vật: sắn, măng tươi, phân tử quả đào, mơ, mận, hạnh nhân đắng…Tất cả các bộ phận ăn được của cây sắn phần nhiều chứa glycoside cyanogenic (glycoside amygdalin). Phiên bản thân Glycoside cyanogenic không độc, khi ăn uống vào có khả năng sẽ bị enzyme β-gluconidase do những chủng vi trùng ở ruột.thủy phân thành glucose, aldehyd cùng axit cyanhydric (HCN) gây độc. Trong công nghiệp: khí hydrocyanua (HCN), muối của cyanua (NaCN, KCN, CaCN, MgCN), những cyanogen và hợp chất tất cả chứa cyanide (cyanogen bromide, cyanogen chloride, cyanogen iodide), các cyanide kim loại. Truyền nhanh > 2mcg/kg/ ph và kéo dãn nitroprusside chế tạo ra cyanide tạo độc. Khói trong những vụ cháy.

Cyanide được hấp thu nhanh qua mặt đường tiêu hóa, qua niêm mạc, đường hô hấp, tiếp nối được phân bố nhanh vào khung hình với thể tích phân bổ là 1,5l/kg cùng gắn với protein 60%.

Liều độc:với liều rẻ 50 mg cũng rất có thể gây tử vong

NGUYÊN NHÂN

Do tai nạn: ăn uống sắn, măng tươi, hoặc tai nạn trong sản xuất, hít nên khói trong số vụ cháy.

Tự tử

CHẨN ĐOÁN

Dựa vào hỏi bệnh

Bệnh nhân có ăn uống sắn, măng tươi hoặc có tiếp xúc với nguồn bao gồm cyanide 

Triệu chứng

Đầu tiên có xúc cảm nóng lưỡi, họng, đau đầu, chóng mặt, kích thích, nhức bụng, ảm đạm nôn, thở nhanh sâu.

Nặng rộng có xôn xao ý thức, hôn mê, hoàn thành thở, tụt tiết áp, teo giật. Các

triệu chứng lộ diện nhanh tứ 1/2 tiếng đến 1-2 tiếng sau ăn.

Trong ngộ độc nặng nhức ngực, mạch chậm, tụt huyết áp thậm chí không có triệu hội chứng ban đầu, không thở được nhanh sâu ngay lập tức, sau đó lập cập hôn mê, teo giật, xôn xao huyết động, toan chuyển hóa nặng (kiểu toan lactic), xong tuần hoàn. Tử vong có thể xảy ra vài ba phút ngay lập tức sau ăn. Trường hợp được chữa bệnh sớm, kịp thời sẽ không còn để lại di chứng.

Thần gớm trung ương: đau đầu, lo lắng, lẫn lộn, chóng mặt, hôn mê, co giật.

Tim mạch: thuở đầu nhịp nhanh, tăng ngày tiết áp, sau đó nhịp chậm, hạ tiết áp, bloc nhĩ thất, ngoại vai trung phong thu thất.

Hô hấp: ban đầu thở nhanh, kế tiếp thở chậm, phù phổi -Tiêu hóa: nhức bụng, nôn.

Da: ban sơ có red color như trái anh đào, tiếp nối chuyển màu sắc tím.

Thận: suy thận, tiêu cơ vân

Gan: hoại đàng hoàng bào gan

Máu tĩnh mạch red color tươi vì vì chưng giảm dùng oxy ở tổ chức do vậy mật độ oxyhemoglobin ngơi nghỉ máu tĩnh mạch máu cao. Vì vậy tuy nhiên tụt huyết áp, kết thúc thở nhịp chậm rì rì nhưng dịch nhân bên cạnh đó nhìn không tím.

Xét nghiệm 

Khí máu rượu cồn mạch: toan đưa hóa có tăng tầm trống anion, lactat tăng cao. Lactat > 10 mmol/l gợi nhắc ngộ độc cyanide. Khí tiết tĩnh mạch: chênh lệch độ bão hòa/áp lực riêng rẽ phần oxy giữa máu đụng mạch cùng tĩnh mạch thấp.

Đo mật độ carboxyhemoglobin và methemoglobin (bằng đồ vật CO-Oximetry) quan trọng trong trường đúng theo nhiễm độc bên cạnh đó với khí carbon monoxit (ví dụ trong hỏa hoán vị hoặc cháy xe pháo hoặc nhiễm phần đa thuốc tạo methemoglobin.

Đo nồng độ cyanide máu: tự 0,5-1mg/l tạo nhịp nhanh, đỏ da, độ đậm đặc từ 1-2,5 mg/l tạo u ám, trường đoản cú 2,5-3 mg/l tạo hôn mê, mật độ >3mg/l gây tử vong.

Đường mao mạch: loại trừ hôn mê vì hạ con đường huyết:

Xét nghiệm acetaminophen, salicylate: loại trừ ngộ độc thuốc cùng uống.

Điện trọng điểm đồ: loại trừ những xôn xao dẫn truyền do thuốc gây nên QRS với QTc kéo dài.

Test thử thai mang đến những đàn bà trong giới hạn tuổi sinh đẻ

Chẩn đoán mức độ

3 mức: nhờ vào đường ngộ độc, thời hạn bị nhiễm độc với lượng độc chất, bao tử rỗng, pH dạ dày

Bảng 34.1: cường độ ngộ độc cyanua

Ngô độc nhẹ

Ngộ độc trung bình

Ngộ độc nặng trĩu

Buồn nôn

Mất ý thức trong thời hạn ngắn

Hôn mê sâu

Chóng mặt

Co giật

Đồng tử giãn, không phản ứng với ánh sáng

Ngủ gà

Tím

Suy hô hấp, suy tuần hoàn

Chẩn đoán xác định

Bệnh nhân có nạp năng lượng sắn, măng tươi hoặc tiếp xúc với nguồn bao gồm chứa cyanide 

Có triệu bệnh của ngộ độc cyanide, xét nghiệm lây nhiễm toan chuyển hóa, lactic ngày tiết tăng cao, định lượng cyanide.

Chẩn đoán phân biệt

Ngộ độc sunphua hydro: lâm sàng với cận lâm sàng tựa như ngộ độc cyanua nhưng:

Thường ngộ độc lộ diện ở các quanh vùng khép bí mật với vật liệu hữu cơ bị phân hủy như : cống nước thải, hầm ủ, vùng tàu nhằm hoang, hầm biogas,…

Bề mặt những đồ đồ dùng bằng sắt kẽm kim loại (đặc biệt là bạc) trên tín đồ nạn nhân nhuốm màu đen.

Thường dịch nhân phục sinh nhanh hơn nếu cấp cho cứu hồi sức tốt.

Xét nghiệm cyanua âm tính.

Các trường đúng theo suy hô hấp, tuần hoàn và hôn mê, teo giật xuất hiện thêm và tiến triển nhanh khác :

Ngộ độc khí carbon monoxide.

Ngộ độc hóa chất diệt loài chuột gây co giật (tetramine, flouroacetamide, fluoroacetate, hóa chất bảo đảm thực thứ clo hữu cơ) : 

Các bệnh lý chưa phải ngộ độc (đặc biệt khi người bệnh đến muộn ở giai đoạn tụt áp suất máu không thỏa mãn nhu cầu với điều trị, đã mất não hoặc tử vong) : những dạng sốc, nhồi ngày tiết cơ tim, tai biến chuyển mạch não, trạng thái động kinh, hen suyễn ác tính,…

ĐIỀU TRỊ

Nếu không được chữa bệnh thì ngộ độc cyanide có thể gây tử vong nhanh chóng. Khi hỏi bệnh dịch và thăm khám lâm sàng nghĩ mang đến ngộ độc cyanide buộc phải dùng dung dịch giải độc càng sớm càng tốt. Điều trị bao hàm quá trình hồi sức với qui trình giải độc 

Điều trị hồi mức độ gồm đảm bảo an toàn chức năng sống

Đặt đường truyền tĩnh mạch

Bảo vệ con đường thở nếu có tổn yêu mến (đặt ống vận khí quản lúc cần)

Oxy: cho bệnh nhân thở oxy 100% bởi mặt nạ ko thở lại hoặc qua ống NKQ.

Điều trị giảm huyết áp:

Người lớn: truyền 10-20ml/kg natriclorua 9%o vào 10 phút, liên tiếp nhắc lại liều trên ví như HA không trở về bình thường.

Trẻ em : truyền natrclorua 9%o 5-10ml/kg trong 5-10 phút, trường hợp HA ko lên, giữ lại với liều trên.

Nếu xong tuần hoàn: cấp cho cứu kéo dài, có thể tới 3-5 giờ đồng hồ vẫn hồi sinh hoàn toàn.

Các phương thức tăng thải độc

Rửa dạ dày nếu bệnh nhân đến nhanh chóng trước 1 giờ.

Than hoạt: uống 1g/kg. 

Thuốc giải độc

Cơ chế chuyển hóa và trung hòa - nhân chính cyanide theo 3 cơ chế:

Gắn với hydroxocobalamin: Hydroxocobalamin kết phù hợp với cyanide sản xuất thành cyanocobalamin không độc, một lượng nhỏ cyanide không chuyển hóa được vứt bỏ qua nước tiểu, các giọt mồ hôi và hơi thở.

Tạo thành methemoglobin máu

Giải phóng sulfur là đưa hóa theo con đường enzyme rhodanese. Rhodanese bao gồm ở nhiều tổ chức quan trọng ở gan và cơ. Thiosulfate là giải tỏa sulfur trong phản nghịch ứng vởi rhodanese chuyển cyanide thành thiocyanate, tan trong nước cùng được sa thải ra nước tiểu..

Ở châu Âu dùng kết hợp muối thiosulfate cùng với hydroxocobalamin có tác dụng tốt vào ngộ độc nặng. Ở Mỹ dùng amyl nitrit và muối nitrite để tạo nên methemoglobin cùng muối thiosulfate như thể cho sulfur (không bao gồm hydroxocobalamin sinh sống Mỹ).

Chống chỉ định sử dụng amylnitrit và muối nitrite ở bệnh nhân ngộ độc đôi khi với khí CO.

Xem thêm: Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của Ngày Đông Chí Là Gì Đối Với Các Nước Trên Thế Giới

Hydroxocobalamin (Cyanokit): thêm trực tiếp cùng với cyanide là tiền thân của vi-ta-min B12, tất cả chứa một nửa là cobalt có công dụng gắn cới cyanide vào tế bào (với ái tính cao hơn nữa cytochrome oxidase) tạo nên thành cyanocobalamin. Hóa học này ổn định, ít độc với được thải ra qua nước tiểu. Liều 70mg/kg (người khủng 5g), liều này hiệu quả cho phần nhiều bệnh nhân. Có thể đưa thêm nửa liều nhờ vào vào mức độ nặng của ngộ độc hoặc dựa theo thỏa mãn nhu cầu điều trị. Thời hạn bán thải 24-48 giờ. Với liều khám chữa trên khi sử dụng hydroxocobalmin có thể gây ra đỏ da, máu thanh, nước tiểu và niêm mạc đỏ trợ thời thời, kéo dãn dài 2-3 ngày và hoàn toàn có thể làm biến đổi giá trị của một số xét nghiệm sử dụng phép đo màu sắc như creatinin, AST, bilirubin, magie.

Dicobalt Edetate:dung dịch 1,5%, tạo nên phức với cyanide, truyền tĩnh mạch liều 20ml/phút, bao gồm nhiều tính năng phụ gây sốc phản vệ, co giật, sút huyết áp, loạn nhịp. Vì vậy chỉ sử dụng khi xác định chắc chắn rằng là ngộ độc cyanide và khi không c n thuốc giải độc đặc hiệu như thế nào khác.

Tạo methemoglobin:

Việc sản xuất mehemoglobin khi oxi hóa Fe++ của hemoglobin thành Fe+++. Quy trình này làm thay đổi vị trí đính của cyanide, tuyên chiến đối đầu trực tiếp với địa chỉ gắn của phức hợp cytochrome. Cyanide gắn thêm với methemglobin tạo thành thành cyanomethemoglobin ít độc hơn.

Amyl nitrite, muối hạt nitrite hoặc dimethylaminophenol. Bẻ ống amyl nitrite cho bệnh nhân khí dung mỗi 30 giây vào một phút, kết thúc 30 giây cho phép cung cung cấp đủ oxy. Amyl nitrite chỉ tạo ra 5% methemoglobin thế nên chỉ là phương án tạm thời.

Muối nitrite 300 mg (hoặc 10mg/kg) tĩnh mạch chậm tạo thành khoảng 1520% methemglobin, độ đậm đặc này dễ dàng dung hấp thụ ở phần nhiều bệnh nhân. Đối với trẻ nhỏ dại dưới 25 kg và bạn thiếu máu cần giảm liều bởi vì methemoglobin được chế tạo ra ra có thể cao cho tới 20-30% có thể gây tử vong sống trẻ và người thiếu máu.

Liều muối hạt nitrite mật độ 3% được kiểm soát và điều chỉnh theo hemoglobin (Hb): liều ban đầu:

Hb 7g/dl: liều nitrite là 0,19 ml/kg

Hb 8g/dl: liều nitrite là 0,22 ml/kg

Hb 9g/dl : liều nitrite là 0,25 ml/kg

Hb 10g/dl : liều nitrite là 0,27 ml/kg

Hb 11g/dl : liều nitrite là 0,30 ml/kg.

Khi điều trị bởi nitrite hoàn toàn có thể gây tụt huyết áp, nhịp nhanh, nhức khớp, nhức cơ, nôn, và trung khu thần. Không dùng cho phụ nữ có thai.

Cùng với tạo ra methemoglobin, nitrite cũng gây nên giãn mạch, giải hòa NO, có chức năng giãn mạch làm tăng cái máu cho tới gan và những tạng khác thế nên làm tăng đưa hóa của cyanide.

Với trẻ nhỏ khi khó lấy huyết đo được nồng độ Hb; muối nitrite dung dịch 3% tính liều dựa theo cân nặng nặng: 10mg/kg TMC hoặc 0,33 ml/kg. Về tối đa không được vượt vượt 10ml cùng không truyền quá 5ml/phút để tránh tụt huyết áp.

Muối thiosulfate ít tác dụng phụ hơn nitrite bởi vì vậy được sử dụng ở trẻ nhỏ nhiều hơn.

Nhóm giải hòa sulfur: là rhodanese, có tính năng chuyển cyanide thành thiocyante ko độc và đào thải qua nước tiểu. Về lý thuyết với tỉ lệ thành phần 3 thiosulfat cho 1 cyanide là cực tốt cho giải độc trả toàn.

Muối thiosulfate độ đậm đặc 25%, Liều đối với người phệ là 50ml hoặc 12,5 g truyền vào 30 phút. Nồng độ thiocyanate tiết cao > 10mg/dl rất có thể rối loạn tâm thần, đau khớp, nhức cơ, nôn, với bệnh nhân suy thận có thể lọc tiết để sa thải muối thiosulfate nhưng phần nhiều bệnh nhân thì muối bột thiosulfate là an toàn.

Dimethylaminophenol (4-DMAP), cũng tạo ra methemoglobin, hỗn hợp 5% tiêm TMC rộng một phút, có chức năng nhanh đạt mật độ methemoglobin vào 5 phút nhưng cũng có nhiều tính năng phụ nhu tăng hồng mong lưới, độc cùng với thận cùng gây rã máu.

Oxy cao thế điều trị kết hợp cùng với thuốc giải độc có tác dụng trong ngộ độc cyanide, làm tăng đi lại cyanide từ tổ chức vào máu làm tăng đào thải, nâng cao hô hấp và giảm lactat vào não.

Khuyến cáo khám chữa thuốc giải độc:

Với ngộ độc rõ: cần sử dụng muối thiosulfate cùng hydroxocobalamine

Với trường hợp có tác dụng ngộ độc cyanide: ưu tiên máy tự dung dịch giải độc theo máy tự:

Hydroxocobalamin

Muối thiosulfate 25%: 1,65 ml/kg (tối nhiều 12,5g) với hydroxocobalamin 70mg/kg TMC (liều chuẩn chỉnh 5g ở người lớn).

Với căn bệnh nhân không tồn tại chống hướng đẫn của nitrite, mà không tồn tại hydroxocobalamin đề xuất dùng gói dung dịch giải độc Akorn cyanide (Akorn Cyanide Antidote Package) có 3 nhiều loại thuốc: Amyl nitrite ống khí dung qua mặt đường mũi hoặc qua vận khí quản 30 giây từng một phút, trong 3 phút, muối bột nitrite 10mg/kg cùng muối thiosulfate 25%: liều 1,65 ml/kg TMC (tối nhiều 12,5 g).

Những bệnh dịch nhân bao gồm chống chỉ định và hướng dẫn với nitrite mà không tồn tại hydroxocobalamin được khuyên dùng: muối hạt thiosulfate 25%: 1,65ml/kg TMC (tối đa 12,5g). Hoặc sử dụng 4-dimethylaminphenol hỗn hợp 5%: 5ml TMC (4DMAP), hoặc Dicobalt Edetate.dung dịch 1,5% 20 ml TMC bên trên 1 phút .

Sau khi tiêm thiosulfate cần làm lại những xét nghiệm như đo độ bão h a oxy tĩnh mạch máu trộn, khí máu, đo độ đậm đặc carboxyhemoglobin hoặc methemoglobin bằng máy CO-oxymetry.

Tóm tắt lại khám chữa thuốc giải độc sệt hiệu:

Ngộ độc nhẹ : thở oxy 40%, theo dõi ngay cạnh và chữa bệnh triệu chứng.

Ngộ độc vừa đủ : thở oxy 100% (không quá 12-24 giờ), Amyl nitrite, muối thiosulfat.

Ngộ độc nặng trĩu : thở oxy 100%, Amyl nitrite cùng rất hydroxocobalamin hoặc muối hạt nitrite, hoặc muối bột thiosulfat cùng với Dicobalt Edetate.

TIÊN LƯỢNG, BIẾN CHỨNG

Nếu chữa bệnh muộn: triệu chứng thiếu oxy vì độc tố của axit cyanhydric cùng với huyết đụng không ổn định định, suy hô hấp tạo tổn mến não không hồi phục có thể gây tử vong hoặc vướng lại di bệnh thần ghê nặng năn nỉ như mất vỏ, hội bệnh ngoại tháp hoặc đái não, rối loạn hành vi và giảm trí nhớ.

Những bạn ngộ độc cyanide có thể xuất hiện nay di hội chứng muộn như Parkinson hoặc di hội chứng thần kinh khác. Hạch nền hết sức nhạy cảm với cyanide và gây ra tổn thương trực tiếp tế bào hoặc thứ phát vì chưng thiếu oxy. Phát hiện nay tổn thương bởi chụp CT não hoặc cộng hưởng từ sọ óc vài tuần sau bị lây truyền cyanide. Sự phục sinh rất biến hóa theo từng cá thể và chỉ bao gồm điều trị hỗ trợ.

PHÒNG BỆNH 

Để kị bị ngộ độc sắn, măng tươi khi ăn uống cần gột vỏ, cắt vứt hai đầu của củ sắn (vì vỏ và hai đầu củ sắn chứa đựng nhiều HCN), dìm trong nước. Lúc luộc sôi nên mở vung khiến cho HCN bay hơi. Sắn phơi khô hoặc ủ chua cũng cho phép loại bỏ phần lớn độc tố. Mà lại cũng cần để ý không ăn quá nhiều sắn khi đói.

Không nạp năng lượng quả hạn nhân, quả cherry, mận, đào, lê, mơ.

Không tiếp xúc với những bắt đầu khác có chứa cyanide như acetonitrile là chất dùng để làm sạch móng tay, chân, thuốc lá lá.

Tuân thủ đúng qui trình bình an trong sản xuất, chống thí nghiệm.

*
*

Hình 34.1: Măng tươi (bên trái), củ sắn (bên phải)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Holstege C.P., Isom G.E., Kirk M.A. (2011), “Cyanide & hydrogen sulfide”, GoldFrank’s Toxicologic emergencies, 9th edition, Mc graw Hill, p. 1678-1688.

Delaney A. K. (2001), “Cyanide”, Ford’s clinical toxicology, 1st edition, W.B. Saunders Company, p 705-711.

Desai S., Su M. (2013), “Cyanide poisoning”, Uptodate.

Xem thêm: Chơi Game Sieu Nhan 2 Nguoi Anh Hung Trai Dat, Chơi Game Anh Hùng Trái Đất Online

National poisons centre of New Zealand (2014), “Cyanide”, Toxin poison information.